Mọi điều bạn cần biết về bệnh nhiệt miệng (loét miệng)

Mặc dù bệnh nhiệt miệng không phải là một mối lo ngại cho sức khỏe, nhưng nó chắc chắn là “nỗi ám ảnh” của không ít người mỗi lúc ăn uống, ngay cả khi bạn đang thưởng thức món ăn mình yêu thích nhất. 

benh-nhiet-mieng-loet-mieng

Nhiệt miệng là gì?

Nhiệt miệng (tiếng anh: Canker Sores) hay loét áp tơ là bệnh lí răng miệng rất phổ biến, hầu như ai trong chúng ta cũng đã từng mắc phải. Theo thống kê, có tới 20% dân số bị nhiệt miệng thường xuyên.

Nhiệt miệng là những vết loét hoặc vết trợt lở nhỏ, hình tròn hoặc bầu dục, màu trắng hoặc vàng nhạt, có kích thước phổ biến từ 2 – 10mm. Nó chủ yếu xuất hiện ở các vùng mô mềm trong khoang miệng chẳng hạn như lưỡi, bên trong má, bên trong môi hay chân lợi.

Nhiệt miệng có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi và giới tính, nhưng những người trong độ tuổi thanh niên và phụ nữ sẽ có nguy cơ cao nhất.

Mặc dù các nốt nhiệt miệng không lây từ người này qua người khác, nhưng nó có thể tái phát tại vị trí cũ sau khi đã khỏi hoặc mọc lên tại một vị trí mới trong niêm mạc miệng.

Phân loại nhiệt miệng

Nhiệt miệng nhẹ (Minor Aphthous Stomatitis – áp tơ nhỏ): Đây là dạng phổ biến nhất, ảnh hưởng đến hơn 80% người bị nhiệt miệng, chủ yếu là người trẻ (từ 10 – 20 tuổi), với tần suất 3 – 4 lần/ năm. Vết loét có kích thước nhỏ (dưới 1cm) và có thể tự lành lại trong khoảng 1 tuần mà không để lại sẹo.

Nhiệt miệng nặng (Major Aphthous Stomatitis – áp tơ lớn): Đây là dạng nghiêm trọng hơn, ảnh hưởng đến khoảng 20% người bị nhiệt miệng. Các vết loét có đường kính lớn (từ 1 – 3cm). Chúng tồn tại từ 2 tuần đến 1 tháng và có nguy cơ để lại sẹo. Những nốt nhiệt miệng này có thể cực kỳ đau đớn, chúng thường là dấu hiệu cho một tình trạng tiềm ẩn trong cơ thể như là thiếu vitamin, hệ thống miễn dịch bị tổn hại hay bệnh về đường tiêu hóa.

Xem thêm: Tổng hợp nguyên nhân gây ra nhiệt miệng

Triệu chứng của nhiệt miệng

Dấu hiệu nhận biết

Nhiệt miệng là một vết loét xuất hiện tại niêm mạc phía trong môi, lưỡi, vòm miệng hay chân nướu.

Vết loét khá nông, chỉ tồn tại trên bề mặt niêm mạc miệng. Nốt nhiệt miệng có màu trắng hoặc vàng, bờ vết loét màu đỏ, hình dạng có thể là hình tròn hoặc hình oval.

Đường kính vết loét dao động từ một vài mm cho tới một vài cm, kích thước phổ biến thường dưới 10mm.

Nhiệt miệng dễ bị nhầm lẫn với mụn rộp (gây ra do virus Herpes simplex – HSV). Nhưng nếu quan sát kỹ, bạn có thể thấy chúng khác nhau về hình dạng bề ngoài, vị trí xuất hiện hay tính chất lây truyền:

  • Trong khi, nhiệt miệng là những đốm trợt lở màu trắng (hoặc vàng) với viền đỏ ở ngoài thì mụn rộp thường là những mụn nước và chứa đầy dịch bên trong.
  • Nhiệt miệng thường xuất hiện ở phía bên trong, nghĩa là bên dưới của môi hay má, lưỡi còn mụn rộp xuất hiện ngay trên bờ môi, quanh mép hoặc dưới cằm.
  • Nhiệt miệng không lây nhiễm còn mụn rộp rất dễ lây qua ăn uống chung, dùng chung bát đũa, cốc nước, hôn hay tiếp xúc với nước bọt của người bệnh.

Biểu hiện tại chỗ:

Bạn có thể nhận thấy cảm giác ngứa hoặc nóng trong miệng khoảng 1 – 2 ngày trước khi vết loét thực sự xuất hiện.

Khi nhiệt miệng xuất hiện, bạn sẽ thấy đau rát và xót, nhất là khi ăn những đồ chua hay cay nóng. Vì vậy, người bệnh ăn uống rất khó khăn và khó chịu mỗi khi nhai, nuốt, thức ăn hay nói chuyện.

Đôi khi, bạn có thể cảm thấy mệt mỏi, nổi hạch ở cổ (sưng hạch bạch huyết), thậm chí là lên cơn sốt (thường là biểu hiện khi có vết loét nặng).

Tìm hiểu nguyên nhân dẫn tới nhiệt miệng

Hiện nay, các nhà nghiên cứu vẫn chưa đưa ra được lời giải thích rõ ràng về lý do tại sao các vết nhiệt miệng hình thành. Tuy nhiên, một số tình trạng sau đây được coi là yếu tố nguy cơ gây ra bệnh, bao gồm:

Tổn thương thực thể tại niêm mạc miệng 

  • Nhai thức ăn hoặc vô tình cắn vào môi, lưỡi, bên trong má tạo ra các vết trầy xước.
  • Niêm mạc miệng bị tổn thương bởi các dụng cụ nha khoa khi lấy cao răng, nhổ răng, niềng răng…
  • Tổn thương bên trong khoang miệng do tai nạn hoặc va chạm khi chơi thể thao.

Do ăn uống & vấn đề dinh dưỡng

  • Ăn nhiều đồ cay nóng hoặc các loại thực phẩm có tính axit như là trái cây có vị chua (dâu tây, cam, quýt), dưa muối, kim chi.
  • Chế độ ăn thiếu hụt dinh dưỡng, bao gồm các thành phần quan trọng như sắt, kẽm, vitamin nhóm B (B6, B9, B12), vitamin C.

Do vệ sinh răng miệng

  • Đánh răng quá mạnh gây trầy xước, chảy máu bên trong miệng.
  • Dị ứng với một thành phần nào đó trong các sản phẩm chăm sóc răng miệng, chẳng hạn như dùng nước súc miệng hay kem đánh răng có thành phần mang tính chất tẩy rửa cao, điển hình là SLS (sodium lauryl sulfate).

Do bệnh lý

Các nốt nhiệt miệng cũng có thể hình thành do một số bệnh lý trong cơ thể bạn, như là:

  • Các bệnh về đường ruột: chẳng hạn như viêm loét đại tràng, hội chứng ruột kích thích, bệnh Crohn, bệnh Giardias.
  • Bệnh Celiac: là một loại rối loạn tự miễn khởi phát, xảy ra khi cơ thể không hấp thụ được glutein – một loại protein có trong các loại ngũ cốc như lúa mạch, lúa mì.
  • Bệnh Behcet: là một dạng bệnh tự miễn (tương đối hiếm gặp), bệnh có thể gây ra phản ứng viêm trên khắp cơ thể, bao gồm cả vùng miệng.
  • HIV/ AIDS: căn bệnh này khiến cho hệ thống miễn dịch suy giảm trầm trọng. Vì vậy, vi khuẩn và virus sẽ có điều kiện tấn công các tế bào khỏe mạnh trên niêm mạc miệng gây ra vết loét, trợt lở.

Do các nguyên nhân khác

  • Thay đổi nội tiết tố (trong kỳ kinh nguyệt hoặc mang thai).
  • Căng thẳng, stress quá độ.
  • Hệ miễn dịch yếu tạo điều kiện cho vi khuẩn, virus xâm nhập và đốt cháy niêm mạc miệng, tạo ra các vết loét.

Xem thêm: Một số cách điều trị nhiệt miệng tại nhà

Vết loét miệng xử lý thế nào?

Mặc dù nhiệt miệng là một tình trạng cực kỳ phổ biến, nhưng tin tốt là chúng có thể tự lành sau một thời gian ngắn (thường là khoảng 1 tuần) mà không cần điều trị bằng các phương pháp y tế chuyên nghiệp.

Với những vết loét nghiêm trọng, bác sĩ có thể giúp bạn làm giảm sự khó chịu bằng các loại thuốc kê theo toa hoặc thuốc không kê đơn, gồm có thuốc giảm đau (Corticosteroid, Nitrate…), thuốc chống dị ứng, nước súc miệng có chứa steroid. Các loại thuốc thường sử dụng ở dạng bôi tại chỗ giúp giảm viêm, giảm đau và phục hồi niêm mạc miệng. Thuốc Corticosteroid (Clobetasol, Dexamethasone, Fluocinonide) được dùng để giảm đau tức thời nếu bệnh nhân quá đau đớn, tuy nhiên nó ẩn chứa nhiều tác dụng phụ nên ít được khuyến khích.

Ngoài ra, người bệnh cũng có thể được kê thêm các loại vitamin tổng hợp, viên uống bổ sung sắt, kẽm để bù đắp sự thiếu hụt dinh dưỡng, giúp tăng cường sức đề kháng, nhằm hạn chế nhiệt miệng tái phát.

Phần lớn với nhiệt miệng dạng nhẹ, chúng ta có thể tự khắc phục bằng các biện pháp điều trị tại nhà, chủ yếu tập trung vào nhiệm vụ làm giảm đau đớn do vết loét gây ra đồng thời thúc đẩy nhanh quá trình chữa lành vết loét. Sau đây là một số gợi ý hữu ích dành cho bạn:

Súc miệng bằng baking soda

Baking soda có tác dụng cân bằng độ pH, giảm viêm giúp chữa lành nhiệt miệng hiệu quả.

Hướng dẫn: Hòa tan 1 thìa cà phê baking soda với 150ml nước, dùng hỗn hợp này để súc miệng khoảng 15 – 30 giây, sau đó nhổ ra, thực hiện 1 – 2 lần/ngày.

Súc miệng bằng nước muối

Nước muối là mẹo trị nhiệt miệng được nhiều người áp dụng vì nó có tính kháng khuẩn tốt, giúp làm se vết loét nhanh chóng. Bạn có thể pha nước muối theo tỷ lệ giống như cách bạn làm với baking soda và súc miệng trong khoảng 15 – 30 giây, rồi nhổ ra. Nhưng nếu cảm thấy khó khăn trong việc kiểm soát độ mặn của nước muối thì tốt nhất là sử dụng nước muối sinh lý 0.9% vì nó là loại nước muối đẳng trương, phù hợp với sinh lý con người.

Chườm lạnh

Sử dụng đá cục đặt vào chỗ bị nhiệt miệng, khoảng 10 – 15s để giảm sưng, giảm đau do nhiệt miệng gây ra. Bạn có thể lặp lại vài lần trong ngày.

Đắp túi lọc trà

Trong trà xanh hay trà hoa cúc có chứa thành phần tanin, có tác dụng kháng viêm, giảm đau, thu ngắn thời gian phát tán của vi khuẩn, giúp nhiệt miệng nhanh lành. Bạn có thể dùng một túi lọc trà đã pha xong để đắp lên vùng tổn thương trong miệng.

Khi nào bạn nên ghé thăm bác sĩ?

Các đốm nhiệt miệng nhỏ thường tự lành hoặc được chữa khỏi bằng các biện pháp điều trị đơn giản nói trên. Thế nhưng trong một số trường hợp như sau, bạn nên tới gặp bác sĩ để được chẩn đoán và tư vấn giải pháp điều trị kịp thời:

  • Vết loét có đường kính lớn bất thường (>2cm).
  • Vết loét không lành sau 2 tuần.
  • Vết loét có mủ, sưng to hoặc tiết dịch lạ.
  • Vết loét có xu hướng phát triển rộng hơn, các triệu chứng trầm trọng hơn ngay cả đã tránh các thức ăn gây kích thích hoặc sử dụng thuốc giảm đau.
  • Nhiệt miệng tái phát thường xuyên.
  • Nhiệt miệng đi kèm với các triệu chứng khác như sốt cao, nổi hạch ở góc hàm, tiêu chảy, đau đầu hoặc phát ban trên da.

Các biện pháp chẩn đoán nhiệt miệng có thể là

  • Khám thực thể, kiểm tra bệnh sử.
  • Xét nghiệm máu.
  • Sinh thiết tế bào.
  • Nếu nghi ngờ do các bệnh đường ruột thì cần thực hiện thêm các xét nghiệm hình ảnh như là nội soi, siêu âm, X-quang.

Làm sao để phòng ngừa nhiệt miệng?

Như chúng ta đã biết, nhiệt miệng không phải là bệnh lý nguy hiểm nhưng nó có thể tái phát nếu như bạn không có biện pháp phòng ngừa đúng cách.

Dưới đây là một số lời khuyên giúp bạn phòng ngừa nhiệt miệng hiệu quả:

(1) Đừng ăn quá nhiều những loại thực phẩm có tính kích thích, dễ gây nhiệt miệng như là các loại hoa quả có múi, có vị chua, thức ăn quá mặn hoặc cay, nóng (gừng, tỏi, ớt…).

(2) Cần duy trì chế độ dinh dưỡng lành mạnh để đảm bảo cơ thể bạn luôn khỏe mạnh, miễn dịch tốt giúp chống chọi lại với các mầm bệnh.

(3) Tuân thủ các thói quen vệ sinh răng miệng khoa học. Bạn nên duy trì đánh răng thường xuyên 3 lần/ ngày, sau mỗi bữa ăn. Sử dụng chỉ nha khoa để giữ cho răng miệng sạch sẽ, tránh để lại các mảng bám thức ăn thừa. Sử dụng bàn chải mềm, khi đánh răng cần nhẹ nhàng, chải kỹ từng góc cạnh, để hạn chế trầy xước các vùng mô mềm bên trong miệng.

(4) Sử dụng kem đánh răng hay nước súc miệng có thành phần từ thảo dược thiên nhiên, an toàn, dịu nhẹ.

(5) Nếu bạn đang có kế hoạch niềng răng, hãy hỏi bác sĩ về các loại sáp chỉnh nha để che các cạnh sắc nhọn của mắc cài, giảm tránh tối đa tổn thương trong miệng.

(6) Căng thẳng là một trong những điều kiện gây ra nhiệt miệng, nó còn ảnh hưởng tới nhiều vấn đề khác với sức khỏe của bạn. Do đó, hãy điều chỉnh hợp lý giữa khối lượng công việc và thời gian nghỉ ngơi để hạn chế stress. Bạn có thể tham gia các lớp tập thiền, yoga hay bất cứ bộ môn nào mình yêu thích để cân bằng cuộc sống, giúp tinh thần thoải mái hơn.

Trên đây là những thông tin được chúng tôi tổng hợp về bệnh nhiệt miệng (loét miệng). Hy vọng rằng bài viết này sẽ trở thành cẩm nang sức khỏe hữu ích giúp các bạn chăm sóc răng miệng của mình tốt hơn. Nếu còn bất cứ vấn đề thắc mắc nào liên quan tới nhiệt miệng, bạn có thể đặt câu hỏi dưới chân bài viết này để được giải đáp chi tiết nhất.

Website: https://duoclieungocchau.vn/

Fanpage: https://www.facebook.com/KemdanhrangDuoclieuNgocChau/